Spośród wszystkich stworzeń z mitów i legend właśnie smokowi zgodnie przypisuje się zdolność wywoływania nieprzemijającej i niemal powszechnej trwogi. Ogromny latający gad o trującej krwi i oddechu, postrzegany jest na zachodzie jako wcielenie demona. Wedle tradycji smoki pilnują skarbów i okazują zamiłowanie do biernych dzieweczek, zwłaszcza - w miarę możności - do księżniczek ofiarowanych mu dla ich przebłagania. Pewna droga do tego, by zostać legendarnym bohaterem, wiodła przez zabicie smoka: zwycięzca zdobywał zarówno księżniczkę, jak i skarby, a uwieńczeniem było życie długie i szczęśliwe.

Mówiąc najogólniej, warstwa symboliczna występująca w tym uszanowanym przez czas scenariuszu jest - według interpretacji Freudowskiej - wyrazem filisterstwa, natomiast według interpretacji Jungowskiej można w historii tej odnaleźć pewne znajome elementy. Jednak nie wszystkie wersja są tak jednoznaczne. Zabijając smoka niektórzy bohaterowie sami umierają - anglosaski Beowulf zaatakował miękkie podbrzusze „skręconego Robaka Grendela”; zabijając potwora sam zginął. W innych wersjach potwór ma własność samoodradzania się; wielogłowa Hydra mogła być zgładzona przez Herkulesa dopiero wówczas, kiedy jego woźnica przypalał kikut po odciętej głowie.

Najsławniejszy ze wszystkich pogromców smoków, Święty Jerzy, pochodził, według wierzeń, z północnej Afryki, skąd wywodzi się też opowieść o Perseuszu ratującym perską księżniczkę Andromedę od morskiego potwora. Heroiczny czyn Jerzego jest powszechnie przyjmowany jako alegoryczna aluzja tryumfu Kościoła nad Pogaństwem. Jednak symbolicznie wykładania nie pasują do wszystkich opowieści o smokach; umieszczanie na średniowiecznych mapach legend; „Tu Są smoki”, mogła być literalną prawdą. Dokładny opis krokodyla dany przez Marco Polo dodał skrzydeł ilustratorowi, którzy oczywiście myślał, że winny one być stworzeniami dostatecznie paskudnymi. Jednak ubiegając się o rolę współczesnego smoka sprawiają skromne wrażenie w zestawieniu z tym z legend i mitów. Indonezyjski smok z Komodo jest brzydki, niezdarny i okryty twardą jak podeszwa skórą, ale nie lata i nie zieje ogniem, natomiast latające jaszczurki z Malezji dokonują ślizgów w powietrzu na płetwowatych skrzydłach - ale mają tylko 15 cm długości i nie wydaje się, by mogły zagrozić świętemu Jerzemu.

Brytyjskie smoki, zazwyczaj zwane Wielkimi Robakami, siały spustoszenie na prowincji aż do XVII stulecia, chociaż najlepsze opowieści, takie jak ta o Robaku z Lambton, są o wiele wcześniejsze. Fakt, że nie ma żadnych szkieletów smoczych czy skamieniałości zalegających krajobraz, może być wytłumaczony faktem, że smoki, będąc w gruncie rzeczy workami łatwopalnych substancji, po prostu zapalały się po śmierci.

  Wiele badaczy energii tellurycznych wierzy, że sam krajobraz jest rodzajem smoka; święte miejsca były rozmyślnie umieszczane wzdłuż przebiegu potężnych sił Ziemi. W Brytanii wiele z tych linii było kojarzonych ze świętym Michałem, a więc i ze smokami, ponieważ w Apokalipsie jest napisane:

„I stała się wielka bitwa na niebie: Michał i Aniołowie

walczyli ze smokiem, i smok walczył i Aniołowie jego,

I nie przemogli, ani miejsca ich dalej znalezione

jest na niebie.

I zrzucon jest on smok wielki, wąż starodawny,

którego zowią diabłem i szatanem, który zwodzi

wszystek świat; i zrzucony jest na ziemię, i Aniołowie

Jego z nim są zrzuceni”

[Apokalipsa Św. Jana]

Największe skupisko świętych miejsc w Anglii ma swój początek koło góry St Michael's Mountain w Kornwalii i biegnie przez wiele miejsc pradawnych mocy - takich ja krąg stojących kamieni w Avebury. Jest pośród nich nie mniej niż dziewięć miejsc ze świętym Michałem w nazwie, miejsc zaś z ewidentnymi skojarzeniami „smoczymi” jest dwanaście. Misjonarze wczesnochrześcijańscy z rozmysłem wznosili swe kościoły w miejscach świątyń pogańskich jako znak tryumfu. Jest bardziej prawdopodobne, że wiara wzniesienia na wierze jedynie sumuje wszelkie „magiczne” właściwości ziemi w tym miejscu.

W większości wschodnich krajów smok jest widziany jako straszne, ale potencjalnie dające się przebłagać stworzenie. Smoki reprezentują zaburzenia, które są niezbędne w chwili rozpoczynania wielkiego dzieła i nowych zobowiązań. Chiński Nowy Rok jest wciąż celebrowany ze sztucznymi ogniami i radosnymi tańcami ze smokiem na ulicach. Większość ludzi nie wierzy dziś w literalną realność smoków. Zdumiewająco wielu jednakowoż sądzi, że wielki potwór czai się w Loch Ness, chociaż wygląda, jakby rozmyślnie był nieuchwytny, jakby umyślnie się wymykał. Być może smoki zjawiłyby się na powrót, gdyby wiara w nie zmartwychwstała (chociaż bierne księżniczki, tak potrzebne jako „dodatek” już przeminęły). Idea ożywionych myślokształtów albo tulp może wyjaśnić mglistą egzystencję tak widomie różnych stworzeń, jak Nessie, Yeti i Ufonauci.

Naukowiec Thomas Bearden pisał: „Zbiorowa nieświadomość gatunku jest zdecydowanie potężniejsza od nieświadomości personalnej, w stosowanych warunkach zaś może bezpośrednio materializować myślokształt, który może być przedmiotem, a nawet istotą żyjącą.”

Smoki są częścią naszej nieświadomości zbiorowej - niemal częścią naszego dziedzictwa - i jeśli jest coś w teorii przyczynowości formatywnej, to powinno być względnie łatwo stworzyć nową generację smoków przez gwałtowne nasilenie zbiorowej wiary w nie. Jest możliwe, że są one znacznie bliższe ludziom, niż to sobie na ogół wyobrażamy.